Interview: Armen TeKort over het einde van kansarmoede

 

“Wij willen onze generatie uitdagen… om een einde te maken aan kansarmoede.” Het is de baseline die je leest op de website van Armen TeKort. Dat Armen TeKort niet alleen uitdaagt maar ook zelf de handen uit de mouwen steekt, vertelt ons oprichter Theo Vaes.

Doen is niet genoeg voor Armen Tekort: ze willen ook de impact van hun acties kennen. We vroegen aan Theo Vaes hoe ze dat aanpakken.

Theo Vaes

Theo Vaes: "Armen TeKort is een actie-onderzoeksproject rond kansarmoede. We werken met mensen wier eigenwaarde zodanig gekwetst is dat de hulpverlening niet meer ‘pakt’. Het lijkt alsof die mensen niet kunnen of willen geholpen worden. Maar schijn bedriegt. Ze kunnen vanuit hun overtuigingsperspectief gewoon niet meer geloven dat het (nog) mogelijk is geholpen te worden.
We onderzoeken het probleem van eigenwaardetekort én werken mee aan een oplossing. Het onderzoeksdeel maakt dat 1/6 van onze middelen gaat naar meten en leren."

Wat is jullie voorstel voor een oplossing ?

We leiden eerst kansrijke buddies op gedurende 10 à 12 zaterdagen gespreid over zes maanden. Dan koppelen we hen in een één-op-één relatie aan een buddy wiens eigenwaarde gekwetst is. In de volgende anderhalf à twee jaar zullen zij samen op stap gaan, zaken van mekaar leren. Het is een beetje zoals een datingorganisatie die twee mensen samenbrengt in een gearrangeerde vriendschapsrelatie. De kansrijke buddy leerde in de opleiding om kansen voor eigenwaardeherstel te zien en om die samen met de kanszoekende buddy te ontwikkelen. Dat is empoweren voor ons.  

Waarom willen jullie jullie impact meten?

Onze hoop is om ons model toepasbaar te maken op grote schaal. Kijk, als je met vijftig of honderd mensen bezig bent, en het is niet helemaal in orde, is dat geen grote ramp. In absolute termen spreek je dan over beperkte budgetten. Maar als je weet dat er in Antwerpen zo’n 8000 mensen in kansarmoede leven, die ook nog die eigenwaardeproblematiek hebben, dan is het maar verstandig om zo efficiënt mogelijk te werken en effectieve impact te hebben. Anders krijg je het nooit opgelost.

Daarom ontwikkelen we wetenschappelijk onderbouwde opleidingen én evaluatiemethoden.

Welke maatschappelijke impact wil Armen Tekort hebben?

Impact kan je natuurlijk pas meten na een langere periode, in ons geval ten vroegste na twee jaar buddyschap.
Om in afwachting bij te leren en bij te sturen, gaan we tussentijdse metingen doen. Dat zijn voornamelijk metingen van de outcome, bijvoorbeeld effecten bij de kansrijke buddies: hebben de cursisten nieuwe vaardigheden bijgeleerd? Hoe is hun houding veranderd?
Tegelijkertijd meten we ook outcome bij de kansarme buddy, wanneer ze als duo op stap gaan. Zesmaandelijks gaan we kijken of we verandering zien. Empowerment meten is een grote uitdaging, daar ontwikkelen we nieuwe instrumenten voor.

Hoe ga je daarvoor tewerk?

Gewoonlijk hebben we een aantal interne reflectiemomenten, waarna we academici consulteren. Dan halen we er hulpverleners bij, gaande van beleidsmedewerkers tot straathoekwerkers. Daarna gaan we naar de ervaringsdeskundigen, dat zijn mensen uit armoede die een opleiding kregen om taal te kunnen geven aan wat er in armoede gebeurt. Tot slot spreken we erover met mensen die zelf in armoede leven en die we vinden in onze eigen werking, bij voedselbedelingen en daklozenhulp.

Waar staan jullie nu in jullie outcome-onderzoek?

Ik denk dat we versie 1.0 hebben: een volledige werkbaar model, waarmee we zowel de veerkracht van de kansrijke buddy in kaart kunnen brengen, als het ontbreken van eigenwaarde bij de kansarme buddy. We hebben ook het systeem om de eerste zesmaandelijke evaluatie te maken voor de buddyschappen die nu al lopen. En we hebben een eerste meetinstrument om te bepalen wanneer een buddyproject kan worden afgerond.

Zijn alle buddies akkoord om vragenlijsten te beantwoorden? 

Transparantie en respect zijn deel van onze randvoorwaarden. Het wordt dus aan alle buddies duidelijk gemaakt dat zij in een onderzoeksproject stappen.
We zeggen hen: “We stappen in een project dat we nog niet goed kennen. We hebben jou nodig om het samen met ons te leren.”

Levert dat soms strubbelingen op?

Eigenlijk willen we alle buddies een document laten tekenen, zodat de geldigheid van de metingen naar derden toe vergroot. Maar documenten tekenen heeft mensen in armoede al heel wat bezoeken van deurwaarders opgeleverd. Dus dat ligt wat gevoeliger. We zoeken nu naar een manier om dit op een aangename, respectvolle manier te doen, rekening houdend met de diversiteit van onze doelgroep.
Een ander dilemma waar we onlangs een knoop in doorhakten, was de vraag: “Wie heeft het recht om te zeggen dat een buddytraject moet stoppen, dat het traject klaar is?” We hebben daar veel debatten over gehad. We hebben zelf instrumenten op basis waarvan we indicaties krijgen dat “het in orde is”, maar de conclusie, na overleg met alle betrokken partijen, is dat de finale zeg bij de kansarme buddy ligt.

Naar wie willen jullie de resultaten van jullie actie-onderzoek verspreiden?

Onze bedoeling als onderzoeksproject is op te schalen door inzichten en kennis te delen met om het even welke organisatie die met empowerment bezig is. We denken dat onze grootste toegevoegde waarde daar ligt om andere organisaties te leren omgaan met de eigenwaardeproblematiek. Ik zeg maar iets: mentoring van jongeren is nu een actueel onderwerp.  We zitten op dit ogenblik in een zestal kennisnetwerken, waar we real time, terwijl we inzichten verwerven, onze kennis delen. Dat zijn netwerken die bezig zijn met buddy-methodes, krachtgericht werken, impact meten. Alle kennis is ook publiek toegankelijk onder Creative Commons licentie (een wettelijke structuur waarmee je informatie kan delen).
Natuurlijk, Armen TeKort is een actie-onderzoek, dus naast het onderzoek hebben we onze eigen actie, zijnde 5000 buddyschappen. Dat is een bijdrage, maar laat ons eerlijk zijn: als het daar bij ophoudt, zouden na die tien jaar 5000 buddies geholpen zijn, terwijl er in die periode net zoveel bijkomen. Daarom zetten we zo hard in op die kennisdeling. Onze werkelijke maatschappelijke impact wordt voor een groot deel gerealiseerd door andere organisaties die ‘onze’ technieken en inzichten gebruiken.

www.armentekort.be